Nghiên cứu mới tìm thấy 3 dạng ung thư phổi ở những người chưa bao giờ hút thuốc, có loại phát sinh sớm tới 10 năm

Các nhà khoa học hi vọng sẽ tìm được phương pháp điều trị giúp cứu sống hàng triệu người có lối sống lành mạnh nhưng vẫn phải chịu đựng căn bệnh ung thư phổi quái ác.

Nhắc đến ung thư phổi là chúng ta nghĩ ngay đến những người hút thuốc lá. Trên thực tế, hơn 3/4 số người mắc ung thư phổi đều có tiền sử hút thuốc. Thuốc lá cũng đã được chứng minh là nguyên nhân gây ra căn bệnh ung tử vong số 1 thế giới từ thập niên 1950. Mỗi năm, thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết có hơn 1,8 triệu người chết vì ung thư phổi.

Thế nhưng, những con số không thể che mờ một thực tế rằng có tới 1/4 số ca mắc ung thư phổi xảy ra ở những người chưa từng hút thuốc lá, dù chỉ một điếu. Một nghiên cứu mới trên tạp chí Nature Genetics bây giờ đang tìm hiểu điều gì đã xảy ra đối với phổi của những bệnh nhân này.

Trong đó, các nhà khoa học đã lần đầu tiên xác định được 3 dạng phụ của ung thư phổi có thể phát sinh mà không cần có các yếu tố môi trường rõ ràng - chẳng hạn như khói thuốc, amiang hoặc ô nhiễm không khí.

"Chúng tôi đã tìm thấy những dạng phụ khác nhau của ung thư phổi, xảy ra ở những người không bao giờ hút thuốc. Chúng có các đặc điểm phân tử và quá trình tiến hóa riêng biệt", nhà dịch tễ học Maria Teresa Landi đến từ Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ giải thích.

Nhờ vào việc xác định được các dạng phụ này, Landi hi vọng trong tương lai cô sẽ tìm ra được những phương pháp điều trị hiệu quả cho chúng. Và nó sẽ giúp cứu sống hàng triệu người có lối sống lành mạnh nhưng vẫn phải chịu đựng căn bệnh ung thư phổi quái ác.

Có 3 dạng ung thư phổi ở những người không hút thuốc

WHO cho biết mỗi năm thế giới có khoảng 2,1 triệu ca ung thư phổi được chẩn đoán mới. Khoảng một phần tư số ca bệnh phát sinh trên những người chưa từng hút thuốc. Để tìm hiểu điều gì đã diễn ra, Landi đã thu thập mẫu mô đông lạnh lấy từ 232 bệnh nhân mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ để giải mã trình tự gen của chúng.

Tất cả các bệnh nhân này đều không có tiền sử hút thuốc lá, vì vậy, chỉ có giải mã gen mới đưa ra được những manh mối về nguồn gốc căn bệnh mà họ đang mắc phải. Công việc đã giúp Landi xác định được một số đột biến khác với những khối u xảy ra trên bệnh hút thuốc lá.

Theo cô, một số dạng tổn thương phổi thay thế có thể là nguyên nhân gây ra ung thư, chẳng hạn như lỗi trong quá trình sửa chữa DNA hoặc căng thẳng oxy hóa ở những bệnh nhân không hút thuốc.

Ngay cả 62 người chưa bao giờ hút thuốc nhưng đã từng tiếp xúc với khói thuốc thụ động cũng cho thấy các dấu hiệu tương tự như những người không bao giờ hút thuốc. Điều này chứng tỏ dạng ung thư phổi của họ là sản phẩm của những thay đổi bên trong cơ thể, chứ không phải do tác động của môi trường.

Sau khi sàng lọc các đột biến di truyền, Landi và các đồng nghiệp đã thống nhất chia ra 3 dạng ung thư phổi khác nhau mà họ thấy trên những người không hút thuốc:

- Loại thứ nhất được đặt tên là piano (từ thuật ngữ tiếng Ý có nghĩa là 'mềm mại và yên tĩnh'). Đây là dạng ung thư phổi không do thuốc lá có ít đột biến gen nhất. Loại ung thư phổi phụ này có liên quan đến các tế bào tiền thân giúp tạo ra các tế bào mới trong phổi. Nó có đặc điểm là phát triển rất chậm, một số bệnh nhân có thể được chẩn đoán sớm đến 10 năm.

- Loại ung thư phổi không do thuốc lá thứ hai không dễ dàng phát hiện và một khi phát hiện thì nó sẽ phát triển rất nhanh. Các nhà nghiên cứu đặt tên cho nó là mezzo-forte vì đột biến gen của nó lớn và mạnh hơn. Loại ung thư phổi này dường như có liên quan đến các đột biến trong gen thụ thể yếu tố tăng trưởng được gọi là EGFR.

- Loại ung thư phổi không do thuốc lá cuối cùng được gọi là forte, và là loại nguy hiểm nhất trong cả ba. Nó thể hiện một đột biến được gọi nhân đôi toàn bộ bộ gen, cũng được tìm thấy trong bệnh ung thư phổi ở những người hút thuốc.

"Chúng tôi đang bắt đầu tìm hiểu cách những khối u này phát triển. Phân tích cho thấy có sự không đồng nhất, hoặc đa dạng, trong ung thư phổi ở những người chưa bao giờ hút thuốc", Landi cho biết.

Hứa hẹn các phương pháp điều trị mới

Biết được ung thư phổi tự nhiên phát sinh như thế nào và chúng khác với ung thư do hút thuốc là điều rất quan trọng quyết định đến phương án điều trị.

Hiện tại, các nhà khoa học đang thử nghiệm một số liệu pháp nhắm đích vào các đột biến trong gen EGFR. Một ngày nào đó, các phương pháp này có thể chứng minh hiệu quả đối với những người mắc bệnh ung thư phổi dạng mezzo-forte.

Mặt khác, ung thư phổi dạng piano dù tiến triển chậm nhưng có thể sẽ khó điều trị hơn một chút. Đó là bởi đột biến gen của nó dường như chịu điều khiển bởi nhiều yếu tố, khiến thuốc khó nhắm mục tiêu hơn.

Trong một kịch bản khả thi nhất, các tác giả nghiên cứu mong rằng họ sẽ tìm ra được một loại dược phẩm làm gián đoạn các tế bào tiền thân của phổi, ngăn ngừa chúng tiến triển thành các khối u dạng piano.

Landi cho biết nhóm nghiên cứu của cô sẽ tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về các dạng ung thư phổi này. Cô hi vọng công việc sẽ truyền cảm hứng và cả kiến thức cho các nhóm nghiên cứu khác và công ty dược phẩm chú ý hơn đến nhóm những người mắc ung thư phổi nhưng chưa từng hút thuốc. Căn bệnh của họ rất khác biệt và do đó cần các liệu pháp đặc biệt hơn những người mắc ung thư phổi vì hút thuốc.